جه لال مه له کشا

بریار وا بو
ئاکتوره کان
به پیی شانو له سه ر میرات
یه کتر بکوژن
 
ههمو شه وی
کاره ساتی برا کوژی
دووپات ئه بوو
پاله وانی شانو هه ستا
به پیچه وانه ی ریژیسور
به ره و لای چه پ که وته ریگه
هاواریان کرد....
 
شانو نامه که تیک مه ده
به ره و لای راست بگه ریوه
له پشته وه په لاماری براکه ت به
پاله وانی شانو به لام
دهستی دایه تفه نگه که ی
به ده ست وبرد
ماوه ی نقه ی به که س نه دا
به ره وشانو نووس و کارگیر
ده سریژی کرد

 


یک گردنبند هرزه (شیرکو بیکه س)


در برابر چشم همه

لباسش را بالا کشید و فریاد زد
...
من فقط تن خود را می فروشم

تنها تن خود را و بس

اما میبینم همین جا

در برابر چشم همه

هستند کسانی که

تن کوهستان و

تن دشت و بوستان و

تن آفتاب و باران را

فروخته اند و با وقاحت تمام

بر صندلی شرافت این سرزمین تکیه زده اند


ماچ (هیوا سنه ای)

ئاخو کی بیت

پیشمه رگی ماچم 

رچه ی ریبندانی

ریگای لیوت بشکینیت?

لباس کردی


پوشاک مردان و زنان کرد شامل تن‌پوش، سرپوش و پای‌افزار است‌. ساخت و کاربرد هریک از این اجزا، بسته به فصل، نوع کار و معیشت و مراسم و جشن‌ها با یکدیگر تفاوت دارد. هرچند پوشاک نواحی مختلف کردستان مانند اورامان، سقز، بانه، گروس، سنندج، مریوان و... متفاوت است، اما از نظر پوشش کامل بدن، همه با هم یکسان هستند. پیش از ورود پارچه، کفش‌های خارجی و سایر محصولات داخلی به کردستان، بیشتر پارچه‌ها و نیز پای‌افزار مورد نیاز توسط بافندگان و دوزندگان محلی بافته و ساخته می‌شد.از نظر بافت پارچه، منطقه سقز و از نظر ساخت پای‌افزار «گیوه‌» یا «کلاش‌» و «کالی‌» اورامانات و آبادی‌های پیرامون کوهستان شاهو مانند هجیج، نودشه و آبادی‌های نوسود شهرستان پاوه چون میریه، خانه‌دره، مژگان، مزوی و وزلی از عمده‌ترین نواحی بافت و صدور پارچه و پای‌افزار در استان به شمار می‌رفتند. جولایی و بافت پارچه و انواع منسوجات مانند بوزو، برمال، جاجم، بره، پوشمین، موج، جوراب، دستکش، زنگال و کلاء به عنوان حرفه یا کار جنبی بخشی از آبادی نشینان مناطق مختلف کردستان محسوب می‌شد. در چهار قسمت کردستان که شامل کردستان ایران، عراق، ترکیه و سوریه می‌باشد شاهد پوشش‌های گوناگونی از لباس کردی می باشیم به گونه‌ای که با کمی تغییر نسبت به یکدیگر شکل و ریخت زیبای خود را دارا می‌باشد که شکل و ریخت و قیافه ان برگرفته از نیاکانشان و با توجه به شرایط اب و هوایی و اقلیمی سازگار و درست شده است که ان را در جایگاه مهمی قرار داده است.


 
ادامه نوشته

دوو دڵوَپ خوَزگه‌ (ئارام ئه بوبکر)

 
خۆزگه‌ ئه‌بووم به‌ پیتێك و


بوَ سه‌ر لقى لێوت ئه‌فرِیم


به‌ڵكو جارجار له‌ ده‌مته‌وه‌ ،


به‌ناسكى ده‌رتئه‌برِیم .


یان خۆزگه‌ ئه‌بووم به‌ حه‌رفێك ،


له‌و حه‌رفانه‌ى ...


ناوه‌كه‌تى پێئه‌نه‌خشێ


خۆ هیچ نه‌بێ ...


ئه‌گه‌ر بیكه‌یته‌ ملوانكه‌ ،


له‌و مل و گه‌ردنه‌ت ئه‌خشێ

شیرین بوم لێت  (ئارام ئه یوبکر)



كه‌ دڵخوازت بوم ،
كه‌ هاورِازت بوم ،
لات بێنرخ بوم پێت ئه‌وتم : شێت
هه‌تا ئه‌و رِوَژه‌ى...
له‌دڵى خۆمدا ده‌رمپه‌رِاندى و
گۆشه‌ى گریانم بۆ كردى به‌ جێت .
ئیتر له‌وساوه‌...
بووم به‌ هه‌نگوین و ،
ده‌قه‌ به‌ ده‌قه‌ شیرین ئه‌بم لێت !!.

خه‌یاڵێكى پرِ له‌رِاستى (ئارام ئه یوبکر)

تۆ ، له‌كه‌نار رِوباره‌كه‌ ،

 ورد ئه‌بویته‌وه‌ له‌ باڵات

 منیش ، به‌سوارى كه‌شتیه‌ك...

 به‌تاسه‌وه‌ بوم بێم بوَلات.!

 له پرِ بو به‌هات و هاوار ،

 كه‌شتى نغرۆبو رِاسته‌وخۆ

 ئه‌وسا زانیم نه‌ك به‌رِاستى ...

به‌خه‌یاڵیش ناگه‌م به‌تۆ !!.

به‌ڵێننامه‌ (ئارام ئه یوبکر)

ئه‌گه‌ر هاتى ...
گشت نێرگزى ئه‌م به‌هاره‌
ئه‌كرِمه‌وه‌
وه‌ك ته‌وقه‌ ئه‌یده‌م له‌سه‌رت
ئه‌گه‌ر هاتى ...
داره‌كانى ئه‌م هه‌واره‌
ئه‌برِمه‌وه‌
بێت و هه‌ڵنه‌ستن له‌ به‌رت !.
به‌لاَم
چیبكه‌م كه‌نایه‌یت و
منیش چاوه‌رِێم گشت كاتێ
تۆش
بوویت به‌ ئه‌ستێره‌ى سیوه‌یل
چه‌ند ئه‌كه‌م
ده‌ستم ناتگاتێ!! .

یک شعر از عبدالله پشیو به ترجمه مختار شكری‌پور

پایان یك داستان

تو را دوست خواهم داشت
تا ابد
در تمام لحظه‌های با تو بودن
بوسه بر دست‌هایت خواهم زد
همچو نوزادی زیبا
كه مادرش را
دوست دارم
دل شعرم همیشه بتپد
در مقابل چشمانت
دوست دارم
به هم نامه و هدیه دهیم
انگار كه میان ما هیچ اتفاقی نیفتاده است
دوست دارم
پروانه‌ی نگاهم هر روز پرواز كند
ادامه نوشته

خه یال ( په شیو )

 له خه یالم دا 

دنیایکم ئه وی:

ماسیه کان تیدا

به بی "ئاو"!

به بی "هوا"

هه ر به هیوا بژین...

  

داهاتوو (هادی ماجدی)



زۆر به‌ هه‌ڵکه‌وت یه‌کیان ناسی و ..

ئاشنایی بوو به‌ ده‌ره‌تانی ویستێک ئه‌هوورایی!

به‌ گه‌مه‌ ڕوانیان بۆ یه‌ک و ..

نیگاکان بوون به‌ پردی حه‌ز و ئامێز!

بزه‌ی یه‌که‌م بێ واتا بوو ..،

به‌ره‌ به‌ره‌ زه‌رده‌خه‌نه‌ بوو به‌ بیانووی هه‌ناسه‌ دان!

ئاخافتنه‌ ئه‌وه‌ڵیه‌کان بۆ ده‌رمان بوو..،

پیت و وشه‌ ئیسه‌ بوونه‌ به‌ ئاگر، به‌ شه‌و، به‌ باران!

ئه‌و ڕۆمانه‌ی ئه‌سته‌م بۆنی چێژی ئه‌دا ..،


بوو به‌ سه‌یرانگای دڵداران، ئه‌وین و ماچ ئه‌پشکوێن و پێکه‌وه‌ بوون!



خانم له‌نجه‌..!

تۆ ئه‌ونه‌ی دونیا کچیتوو، منیش ئه‌ونه‌ی پاییز شاعیر

تۆ بڵێی داهاتووی ئێمه‌یش هه‌ر ئاوا بێت!؟؟

ژیان نامه ی کاکه ئارام ئه بوبه کر

ناوم (ئارام ئه‌بوبه‌كر ئه‌حمه‌‌د )ه‌ له‌‌سلێمانى له‌دایك بوم خوێندنى سه‌ره‌تایى و ناوه‌ندى و دواناوه‌ندیم هه‌ر له‌وێ ته‌واو كردوه‌ ،

ده‌رچوى په‌یمانگاى ته‌كنیكى سلێمانیم و ئێستاش یاریده‌ده‌رى پزیشكم له‌ فه‌رمانگه‌ى ته‌ندروستى سلێمانى .

هه‌ر له‌قۆناغه‌كانى سه‌ره‌تاى خوێندندا ئاشنایه‌تیم په‌یداكرد له‌گه‌ل خوێندنه‌وه‌دا و دیوان و به‌رهه‌مى زۆرێك له‌ شاعیره‌ نه‌مره‌كانم خوێنده‌وه‌ كه‌ كاریگه‌ری زۆریان له‌ سه‌ر دنیاى شیعریم جێهێشت .

ساڵى (2001) سه‌ره‌تاى هه‌نگاونانم بو به‌ره‌و دنیا گه‌وره‌و فراوانه‌كه‌ى شیعرو ئه‌ده‌ب و تا ئێستاش به‌رده‌وامم له‌ نوسین

له‌ زۆربه‌ى گۆڤاره‌ كوردییه‌كاندا به‌رهه‌مم بڵاو كردۆته‌وه‌ له‌وانه‌ش :

گۆڤارى ( نیگا - تیرۆژ ) له‌ سلێمانى

گۆڤارى ( مێرگ - هاوبه‌شى - نوهات ) له‌ هه‌ولێر

گۆڤارى( زنار ) له‌ رِانیه‌

گۆڤارى( نه‌وا ) له‌ كه‌ركوك.

ئێستاش له‌به‌ر ئه‌وه‌ى شیعره‌كانم كۆژانى ساڵانێكى زۆر له‌ ته‌مه‌نم و كه‌ف وكوڵى چه‌ن ساڵێكى رِابردوى ژیانم وكۆكراوه‌ى به‌شێك له‌ ساته‌ تاڵ و شیرینه‌كانى عومرى به‌سه‌رچومه‌ ، هه‌سته‌كه‌م شیعر بوه‌ به‌ نزیكترین و پیرۆزترین شت له‌ رِۆحمه‌وه‌ و هه‌ر ئه‌ویشه‌ كه‌ ئه‌توانێت ئاسوده‌م كات .

زام

میژۆ هات و باڵای خۆی گرت

به باڵای زامه‌کانی تۆ

زامه‌کانت یه‌ک دو قولانج درێژتر بوون.

که زه‌ریایش ویستی قوڵایی

زامی خۆی و تو بپێوێ

هاواری کردو خه‌ریک بوو ئه‌و له ناو تۆدا بخنکێ!

جه لاد

وه‌ره جه‌لاد

وه‌ره گیانم هه‌موو له‌ت له‌ت بکه تاکوو بزانی چۆنه ئیمانم

ئه تۆ جه‌لاد

ئه‌گه‌ر ده‌ربینی ئیسکانم،

ئه‌گه‌ر بینی له‌به‌ر چاوم بکوژی گشت عه‌زیزانم،

به‌وه‌لاهی

به خاکی پاکی کوردستان،

ئه‌من کوردم قه‌تیش نالیم په‌شیمانم

درۆى خۆشه‌ویستى (ئارام ئه‌بوبه‌کر)

ئه‌مشـــه‌و لـــه‌ دواین نامــــه‌دا که‌ نووسیبــووم : وازبێنه‌ لێـــم

نووسیبوم : گیانــــه‌ بمبه‌خشه‌ له‌مــــڕۆ به‌ دواوه‌ نامــــۆى پێم



که‌ نووسیبووم : زۆر لێــت زیزم با هــــه‌موو شــــــت ببــڕێته‌وه‌

سه‌یـــره‌ !چه‌نده‌ زوو بڕوات کرد گــــڕى عه‌شقــــــم بکـوژێته‌وه‌



چاک ئه‌زانم تێکـــڕاى شــــه‌وت به‌ بێــــدارى بـــــردۆته‌ ســــه‌ر

بۆیه‌ بــــووکى نیگاکـــــــــــانت به‌رگى خــــه‌میان کــردۆته‌ به‌ر



حه‌ز ناکــه‌م دڵم لێ پیس که‌ى له‌ یادى کــــه‌ ئه‌و ڕستـــــــــانه‌

چوونکه‌ چیــــــــم دابوو به‌ گوێتا گاڵتـــــه‌یه‌ و درۆى نیســــــــانه‌



ویستـــــم به‌ شێـــوازێکى نوێ بۆتى ده‌رِبڕم ســــــۆزو هه‌ست

ئه‌ى بیـــرت چوو ؟ من په‌یمانى تا مــــــردنتم له‌ گه‌ڵتا به‌ست ؟



ئه‌وه‌ى بــــۆم نمایش کـــــردى جۆرێک بوو له‌ خــــۆشه‌ویستى

تـــــۆش چ ناوێکـــى لێی ئه‌نى دڵگیر نابم ، خۆت سه‌ربه‌ستى



هــه‌رچیش ئه‌فه‌رمووى ئاماده‌م له‌ تۆڵه‌ى ئه‌و خـه‌مه‌ى شه‌وێت

به‌ڵام مـــــن ته‌نیــا مــــــاچێکى چــــــاوه‌ گــــــه‌شه‌کانتم ئه‌وێت

داره پیره (جه لال مه له کشا)

هه بو نه بوو............ سالانی زوو له سه ر یالی به رزی میژوو پیره داریک به سالا چوو ، راوه ستا بوو ! سه ری نا بووه کوشی خه یال بیری له ژین ئه کرده وه! قژو که زیی شانه ئه کرد ده ستی شه مال
ادامه نوشته

وه ته ن (سووتاو)

ئه‌ی وه‌ته‌ن ئه‌ی رۆح وگیان وسه‌روه‌ت وسامانی من
ئه‌ی وه‌ته‌ن ئه‌ی جێی ئومێدی جه‌رگی هه‌ڵقرچاوی من
ئه‌ی وه‌ته‌ن ئه‌ی خاک وخۆڵت سوورمه‌یی چاوانی من
ئه‌ی وه‌ته‌ن ئه‌ی دڕک وداڵت جه‌ننه‌ت وره‌زوانی من
ئه‌ی وه‌ته‌ن ئه‌ی مه‌هدی ژین وروتبه‌هوئێقباڵی من

ئه‌ی وه‌ته‌ن روخساری جوانت فه‌سڵی پاییزیان به‌هار
خه‌مڕه‌وێنی ده‌ردی دڵمه‌ ده‌شت وشیو ولانزار
لووتکه‌یی کوێستانه‌کانت نه‌قشی ده‌ستی کردگار
ده‌شت وسه‌حرات جه‌ننه‌ت و وشکه‌شیوت لاله‌زار
ئه‌ی وه‌ته‌ن تۆی تاج وته‌ختی به‌ختی سه‌رگه‌ردانی من
ئه‌ی وه‌ته‌ن خاک و وڵاتت گه‌وهه‌ره‌ یا زێڕوسیم
ئه‌ی وه‌ته‌ن سۆزی شه‌ماڵت دێ به‌چه‌شنی بای نه‌سیم
ئه‌ی وه‌ته‌ن من بۆچ له‌خاک وئاوی جوانت بێبه‌ریم؟
ئه‌ی وه‌ته‌ن گه‌ربۆت نه‌کۆشم شێت وئه‌بله‌وسه‌رسه‌ریم
ئه‌ی وه‌ته‌ن ناوت حه‌کیمی ده‌ردی بێ ده‌رمانی من
ئه‌ی وه‌ته‌ن هه‌رکات ئه‌بینم باغ وگوڵزارت به‌چاو
ئه‌ی وه‌ته‌ن بۆنامرادیت دێ له‌چاوم خوێن وئاو
ئه‌ی وه‌ته‌ن تۆی جێی ئومێدی کیژوپیروگه‌نج ولاو
ئه‌ی وه‌ته‌ن گوڵزاروباغت وشکه‌ئه‌یبینم به‌چاو
ئه‌ی وه‌ته‌ن یاخوا له‌رێتا چێته‌ خاک ئه‌ندامی من
ئه‌ی وه‌ته‌ن قوربانی ناو وشۆره‌تی لاوانی تۆم
ئه‌ی وه‌ته‌ن قوربانی شیو ودۆڵی کوردستانی تۆم
ئه‌ی وه‌ته‌ن قوربانی ده‌ست وپه‌نجه‌که‌ی کوڕانی تۆم
ئه‌ی وه‌ته‌ن گه‌رلێم نه‌ڕه‌نجێی رۆڵه‌که‌ی جارانی تۆم
ئه‌ی وه‌ته‌ن جێگه‌ی ئومێدوعه‌قره‌به‌وئه‌ولادی من
راسته‌ به‌ینێکه‌ زه‌لیلی دیلی ده‌ستی دوژمنی
به‌شکراو وبه‌شخوراوی ده‌ستی پیسی چڵکنی
دوژمنت خواردوویه‌ جه‌رگت واخه‌ریکی مردنی
ئه‌ما گه‌ررووکه‌یته‌ سووتاو بێژی ئه‌ولادی منی
جا ده‌بینی رۆژی مه‌یدان زه‌بری ده‌ست وقامی من

یاره‌که‌ی بێ مروه‌تم (سووتاو)

تابه‌که‌ی وه‌ک نه‌ی بناڵێ ئه‌ودڵه‌ی بێ مروه‌تم
تۆخه‌ریکی عه‌یش ونۆش ومن دوچاری زیله‌تم
ناحه‌قت کرد دوێ شکاندت ئه‌ودڵه‌ی کوژراوی خۆت
تیری موژگانت به‌خوێنه‌ خوێنی جه‌رگی له‌ت له‌تم
گه‌ربه‌هیوای قه‌تڵی من بی هانێ خه‌نجه‌ر بمکوژه‌
خۆشتره‌ مردن له‌ژینی پڕله‌جه‌ورومێحنه‌تم
ته‌فره‌دان ودڵ فریودان به‌سیه‌ شۆخی دڵڕفێن
تابه‌که‌ی وه‌عده‌و وه‌عیدت رۆیی تاب وتاقه‌تم
لائه‌قه‌ل هه‌روه‌ک ره‌قیبم باله‌رووت بێ به‌ش نه‌بم
جارێکی وه‌ک جاری جاران فه‌رمووهانێ روومه‌تم
رۆژوشه‌ودوژمن له‌باغت باده‌نۆش وگوڵ چنه‌
من له‌جێی وسڵت نیشانه‌ی تیروتانه‌ و ته‌عنه‌تم
رۆح وه‌کووئه‌گریجه‌کانت واله‌ ده‌وری رۆژی رووت
سه‌دئه‌وه‌نده‌یش بێ وه‌فابیت هه‌ربه‌هیوای ره‌حمه‌تم
چی ده‌بێ “سووتاو”له‌ ماچی کوڵمی تۆ بێ به‌ش نه‌بێ
بۆ به‌های ئه‌وماچه‌ ئه‌یده‌م ماڵ ورۆح وسه‌روه‌تم.

 

مامۆستا مه‌لامحه‌ممه‌دعه‌لایی  "سووتاو"

له‌ناوچه‌ی سه‌رشیوی سه‌قزدوودۆستی دێرین وبه‌فرین، واته‌ “نه‌که‌رۆز”و”شاخی رووش” له‌نێوان خۆیانداجۆلانه‌یه‌کی سه‌وزه‌چنی ژیانیان بۆگوندێکی شه‌رمه‌ون ودڵ پڕله‌هه‌ست وسۆز هه‌ڵخستوه‌ که‌ پێی ده‌ڵێن که‌س نه‌زان،
که‌س نه‌زان ئه‌وگونده‌پڕجۆش وخورۆشه‌یه‌ که‌ به‌درێژایی مێژوو ئه‌دیب ومامۆستاوزاناوسه‌رداری مه‌زنی وه‌ک شێغ ئه‌سعه‌دی له‌ لانکه‌ی خۆیداپه‌روه‌رده‌کردوه‌ که‌یه‌کێکی دیکه‌ له‌ به‌ره‌ی دیمه‌نی ئه‌وره‌زوباغ ووهه‌ردونزاره‌ی ئاوایی که‌س نه‌زانی سه‌رشیوی سه‌قز به‌ڕێزمامۆستامه‌لامحه‌ممه‌دی “سووتاو”ه‌ که‌ خاوه‌ن هه‌ستێکی زه‌ریفی شاعیرانه‌وخو وره‌وشتێکی ‌پاک وبی خه‌ل وغه‌شی کورده‌واری یه‌.
مه‌لامحه‌ممه‌دعه‌لایی”سووتاو”کوڕی مامۆستامه‌لاشێخ نه‌جمه‌ دینی که‌س نه‌زانه‌ وساڵی ۱۳۲۴هه‌تاوی له‌ گوندی که‌س نه‌زان هاتوته‌ دونیاوه وه‌ک خۆی باسی ده‌کا بابی که‌له‌گه‌ڵ شاعیری سه‌قزی مه‌رحووم مه‌لاکه‌ریمی زاری دۆست وبراده‌ری گیانی گیانی ئه‌بێت کاتێک مامۆستا له‌دایک ئه‌بێت مه‌لاکه‌ریمی زاری له‌پشت یه‌کێک له‌ کتێبه‌کانی باوکی مێژووی له‌دایک بوونی به‌م شێوه‌ده‌نووسێته‌وه‌ که‌ده‌ڵێت:
” چون له‌دایک بوو له‌قوربانه‌دا
‌.....

ادامه نوشته

له تیف هه لمه ت

وینه یه کی نه مر                                                 

من دلنیام ...چه ندی بژیم

روژی مه رگ دی بو پیشوازیم

به لام هه زاران هه زار سال له دوای مردن

ده رم بینن له گور  و  چال

 ئه گه ر سینگم  به نه شته ری  هه ل بدرن

هیشتا دیاره له سه ر برینی دلی من

خوله میشی گونده که م  و جی زنجیری تانگی دوژمن...!

بست  به بستی ...ئا ئه م خاکه

 جی بزماری چه کمه ی پاسدار  و ساواکه...!

 

کرد

کردها در ایران نیز از این پراکندگی ها بی بهره نمانده اند. دسته زیادی از آنان در کوهستانهای شمالی خراسان ایران که بخش عمده آن در بجنور وابومسلم می باشند مستقرند. اندکی در زابلستان قدیم سیستان کنونی دسته ای در جنگلهای گیلان و شماری دیگر در شمال استان فارس قرار دارند. این پراکندگی ها باعث خلل در ایجاد اتحاد قومی آنان گشته و نیز دیده می شود که در بخشی از آن مکانها مردمان کرد از آداب و فرهنگ کردی خود دورمانده اند. باید اشاره شود که از استانهای آذربایجان غربی کردستان فعلی کرمانشاهان ایلام بخشی از شمال خوزستان و قسمتهایی از زنجان همدان و لرستان کرد نشین ایران می باشند. که اقلیت اندکی را مسیحیان و زرتشتیان تشکیل می دهند. جنوب شرقی شرق تا 23 درجه مرکزی شمال و 42 درجه شمال غربی کشور عراق کردنشین اند که در این میان میتوان به دسته های مسیحی ارمنی و بیشتر از همه ایزدیان اشاره کرد که اکثریتشان در منطقه گرمیان سکنی گزیده اند. کردها در ترکیه نیز از جنوب به شرق و 11 درجه شمال شرق تا 23 درجه مرکزی کشور ترکیه مستقرند و بخش کوچکی از شرق سوریه نیز کردانند و نیز کردهای به جا مانده از اتحاد شوروی در جمهوری خودموختار آذربایجان زندگی میکنند. در این میان کردها را به حالت کلی ایران عراق ترکیه و سوریه می بینیم که در قالب ستمدیدگانی در میان چرخدنده های سه قوم فارس ترک و عرب گرفتارند و به صورت سرزمین چهارپارچه درآمده اند. در این سرزمینها می توان به سه قبیله دسته یا طایفه بزرگ اشاره کرد که در موقعیتهای سیاسی جغرافیایی و البته فرهنگی نظامی سهم بسزایی داشته اند طایفه اردلان در سنندج طایفه بابان در سلیمانیه و طایفه بارزانی در منطقه بارزان که سرآمد این سه طایفه بزرگ ایل بارزان می باشد که موسس وبانی آن مرحوم ملا مصطفی بارزانی بود. ناگفته نماند که در سابلاغ یا مهاباد کنونی در ایران به سال 1946 جمهوری خودمختار کردستان توسط قاضی محمد سرگرفت که تداومی بیش از 11 ماه نداشت چرا که با بروز مشکلات و مخالفتهای سلسله قاجار و دسیسه های شوروی و بعضی مخالفان داخلی هم چو طایفه منگور از بین رفت.

 

سامان آقایی

قلمرو کرد ها کجاست؟

سرزمینی که کردها در آن زندگی می‌کنند کردستان (به کردی: Kurdistan) نام دارد. کردستان نام یکی از ایالات ایران بوده است که در جنگ چالدران بین نیروهای شاه اسماعیل اول صفوی و سلطان سلیم اول عثمانی در سال ۱۵۱۴ میلادی انجام گرفت و بر اثر شکست ایران، بخش بزرگی از کردستان از ایران جدا شد و نصیب عثمانی ‌گردید (کردستان عثمانی).

امپراتوری عثمانی سال ها چون ابرنیرویی بر گوشه‌ای از جهان دربرگیرنده ی سرزمین های عربی،آسیای کوچک و بالکان فرمان‌راندند تا اینکه با پایان جنگ جهانی او و نابودی امپراتوری عثمانی متصرفات آن: (کردستان عثمانی)، سرزمین های عربی، آسیای کوچک و بالکان تدريجا مستقل گرديدند.
ادامه نوشته

شرفنامه -تاریخ مفصل کردستان


تاریخ مفصل کردستان

این پیکره نشان گر ارزشمند ترین ،دیر پا ترین و تفصیلی ترین کتابی است که پیرامون کردها و کردستان نگاشته شده است.نویسنده این اثر دیر پا و ارزنده ،شرف خان ابن شمس الدین بدلیسی است و در سال 1597 میلادی ،1005 هجری به زبان ادبی-تاریخی آن روزگاران ،فارسی به نگارش در آمده است.ارجمندی شرفنامه و سترگی کوشش بدلیسی از ان روی است که پیش از او هیچ کتاب جامعی پیرامون تاریخ کردها نوشته نشده بود.چنانکه در زمان ساسانیان و اوایل اسلام چادرنشینان کوهستان‌های فارس را کرد می‌خواندند. اگر تاریخ اقوام کرد در پیش از اسلام تاریک و مبهم است، تاریخ آنان در پس از اسلام در پرتو تألیفات مورخان ، تا اندازه‌ای روشن‌تر است، اما در این دوره هم، چون از کرد به‌طور ...

ادامه نوشته

ژنی کورد

روز خوش دختران....  (عبدلله په شیو)

روز خوش دختران....

یک شعر از : عبد الله پشیو
ترجمه : حسن اشعری - نقده

روز خوش ،
دختران قرن آینده !
روز خوش ،
پسران قرن آ ینده
بمانید چشم به راه من ،
هرچند دورم از شما...
برسر پیمانم هنوز
تاب نادیدنتان نیست مرا
مپرسید کی ،
ادامه نوشته

یک شعر از عبدالله پشیو به ترجمه مختار شكری‌پور

پایان یك داستان

تو را دوست خواهم داشت
تا ابد
در تمام لحظه‌های با تو بودن
بوسه بر دست‌هایت خواهم زد
همچو نوزادی زیبا
كه مادرش را
دوست دارم
دل شعرم همیشه بتپد
در مقابل چشمانت
دوست دارم
  نرم‌ترین صدا
 
 
ادامه نوشته

خه لات (عه بدوللا په شیو)


خه لات
عطیه

ژینیکی ترم خه لات که ، خوایه !
خدایا ، زندگی دوباره ایی به من عطا کن

با کورت بی ، وه ک هی گول وپه روانه ،
کوتاه ،بسان عمر گل و پروانه

به هه ر بستی عه رد من قینات ده که م،
راضیم من حتی به یک وجب خاک

به لام تیا نه ژیم وه کوو بیگانه
به شرطی که نباشم در آن بسان بیگانه

ئه گه ر..  (شیرکو بیکه س)

ئه گه ر..اگر ئه گه ر له ناو شیعره کانمااشعارم را اگر...گول ده راویژنه ده ره وهاز گل بزدایند له چوار وه رز ،ز چهار فصلم ،وه رزیکم ئه مریفصلی خواهد مرد ئه گه ر یار بینه ده ره وه ،اگر یار را بیرون کشند ،دوانم ئه مرن دو فصلم می میرند .ئه گه ر نان بینه ده ره وه ،اگر نان را زسفره اشعارم خالی کنند سیانم ئه مرنسه فصلم خواهند مرد .به لام ئه گه ر ئازادی بینه ده ری ،اما اگر آزادی را زاشعارم بیرون کشند ،سالم ئه مری خویشم ئه مرمچهار فصل من خواهند مرد و خود نیز می میرم .

سواره ایلخانی زاده

سواره که درکردستان ایران به عنوان نخستین نو پرداز در عرصه شعر طبع آزمایی نمود و توانست خالق شعرهای رسا و پر مایه ایی گردد در سال 1316 هجری در ایلخان از توابع بوکان دیده به جهان گشود و تحصیلات ابتدای را در بوکان و دیپلم خود را در تبریز اخذ نمود و برای تحصیلات دانشگاهی به تهران رفت ودر آنجا لیسانس در رشته حقوق را در کارنامه تحصیلی خود به ثبت رساند ودر رادیو تهران بخش کردی به استخدام صدا و سیما درآمد و به عنوان مجری برنامه پر طرفدار « تاپو و بوومه لیل » فعالیت ادبی خود را در رسانه ملی آغاز نمود . این نابغه شعر کردی بر اثر صانحه تصادف ( البته هنوز مرگ او در هاله ایی ازابهام قرار دارد چرا که این تصادف بر اثر شوخی یکی از دوستان او به وقوع پیوست وشاید این شوخی نبوده باشد وبر اثر عمد بوده باشد ) در سال 1354 یعنی در سن 38 سالگی دار فانی را وداع گفت . اما با سرودن اشعاری مانند «هه لو» که یکی از ابیات آن این شعر معروف می باشد برای همیشه در ادبیات کردی جاودانه شد: لای هه لوی به رزه فری به رزه مژی چون بژی شه رته نه وه ک چه نده بژی ( در نظر عقاب بلند پرواز آسمانها چگونه زیستن مهم است نه چه اندازه زیستن ) گزیده ایی ازشعر شار را که یکی از اشعار نو سواره می باشد به عنوان نمونه می آوریم .
ادامه نوشته

عبدالله بگ (گوران )

عبدالله بگ (گوران ):

فرزند سلیمان بگ که در سال 1904 در شهر حلبجه دیده به جهان گشود ودر همان خرد سالی از نعمت پدر محروم شد وبه همراه خانواده راه اورامان را در پیش می گیرند .در سال 1912 برای تحصیل به کرکوک می رود اما به ناچار بعد از مدتی به نزد مادر باز می گردد . در سال 1926به استخدام یکی از ادارات در می آید واز همان زمان فعالیت ادبی خویش را آغاز نمود و به شعر وشاعری روی آورد او علاوه بر فعالیت ادبی به مانند همه شاعران وادیبان کرد سنت فعالیت سیاسی را نیز تجربه نمود ودر اشعار خود از آنها استفاده نمود . ایشان در سال 1958به عنوان استاد در دانشگاه بغداد به تدریس ادبیات کردی مشغول گردید اما از بخت بد بعد از مدت کوتاهی یعنی در سال 1962 بر اثر بیماری سرطان دار فانی را وداع گفت ونتوانست آنگونه که خود آرزو داشت در این منصب خدمت نماید. اینک نمونه ایی از اشعارش :

ادامه نوشته