ﻟەﺗﯿﻒ ﻫەڵﻤەﺕ


ﮐەﻣﻦ ﻭ ﺗﯚ ﺑە ﯾەﮎ ﺩەگەﯾﻦ،
ﺩەﺑﯿﻦ ﺑە ﺳــــﯿــــﺎﻥ:
ﻣﻦ ﻭ ﺗــــﯚ ﻭ ﻣـــــﺎﭺ...

ﮐەﻣﻦ ﻭ ﺗــــﯚ ﻟەﯾـــــەﮐـــــ ﺩەﺑــــڕﯾـــﻦ،
ﺩەﺑﯿﻦ ﺑە ﭼـــــﻮﺍﺭ:
ﺗـــﯚ ﻭ ﺗـەﻧـﻬـﺎﯾـﯽ ﻭ
ﻣــﻦ ﻭ ﺋـــﺎﺯﺍﺭ !!!

 

مه ستوو ره ی ئه رده لان

گرفتارم به نازی چاوه کانی مه ستی فه تتانت
بریندارم به تیری سینه سوزی نیشی موژگانت

به زولف و په رچه م و ئه گریجه کانت غاره تت کردم
دلیکم بوو ئه ویشت خسته نیو چاهی زه نه خدانت

جه نابا! عاشقان ئه مرو هه موو هاتوونه پابوست
منیش هاتم بفه رموو بمکوژن بمکه ن به قوربانت

ته شه ککور واجبه بو من ئه گه ر بمرم به زه خمی تو
به شه رتی کفنه که م بدوی به تای زولفی په ریشانت

                                        

«مامۆستا هێمن»

عه زیزم بۆچی تۆراوی له خۆرا
چ قه و ماوه؟دڵی تۆ بۆچی گۆڕا

ئه تۆ وا زوو له بیرت کردم ئه مما
فه رامۆشت نه که م شه رته له گۆڕا

له من ڕا خۆ خه تایه ک رووی نه داوه
ئه دی بی مه یلی بۆ رووی دا له تۆ ڕا؟

ئه سیری که زیه ته کوتری دڵی من
ده بی حاڵی چ بێ کۆتر له تۆ ڕا؟

سه ر و ماڵ و که ماڵ و بیر و هۆشم
له نه ردی عیشقی تۆدا پاکی دۆڕا

له چاوم دێ به خۆر فرمێسکی خوێنین
که چی ئه م گۆمه خوێنه هه ڵنه چۆڕا

من و لاشه ی په پووله ماینه وه و به س
شه وی دووری شه میش تواوه له کۆڕا



حەز و نیشتمان

.... 

همومان له مندالیه وە؛بە حەز و ژیاین.
کات وابوو دگیان به حزه کانمان..یان حەزەکانمان،لەناخی دلمان ئووا به گرە

ئەوڵ جاره وا حەز له منا باڵای کرد.به ئاواتی توپەک بوم ،بویاری لە نێوان منداڵان ئەوم داسەر

تا کە حەزی دوچەرخە سه ری لیم دا .ئویشم داسەر...

تا خومیش وکوو حە زەکانم باڵام کرد....جیگا لەویش حەزکردن لە ناوو خەلکم دا قە دەغە بوو .بڵام من هەر حەزم دکرد.....

به قاچاخی ،حزم دکرد،بوم به پول و پارە بو به خەل گریفانی باوکانی ماندوو و کریکار..
جارەحەزم کرد بووم بە گله نە بو چاوانی داییکی نیشتمان...

جارەبوام بە ئاوو .
ئاوو پرژینم کردایا،گوڵالە سووری باخان

جارە بوام به قه ندیل ...تیکم بدایا سەدارەو دیل...

جارە بووام بە فەنکایی...بو دڵانی پر لە سوو

جاره بام بە فڕوکە ،له عه فرین بەرو شاهوو


جارە بوام بە ئاڵا....بزەم بهاوردا له گەورو و منداڵا..

جارە همو وەرزکانم دکرد بە بەهار...با نەگرمیان بیتو نە سرد ،ئاوارەکانی هەژار.....

جارەتر بووام به میژوو....دمکردە لافاوو ؛بە خوین بارانی شەهیدان...

جاره بووام بە ماچ ..بوو چاوانی هەڤاڵان...

ئیتر حەز ناکەم ..
دچمە سه ر سیروان ..
هەموو حەزکانم .ئاوو ئکیشم و تەنیا..

تەنیا، لە سەر حەزە هانا ئەدەم...
ئەویش ئەپارمەوە،له خودای نیشتمان..
ئەوەندە باڵا بکەم،به قەو باڵای حەزەکان..ئارام ئارام ..نکا بچلە کییتەوە...

باووەش کەمە تەنییایە کەی


............. کوردستان ........



پاییر (شێرکۆ بێکەس)

 

ﺯﻭﺭ ﺩﺭﻩﻧﮓ ﻫﺎﺗﯽ
ﺳﺎﻟﻬﺎﯾﻪ ﻟﻪ ﻭﻻﺗﯽ ﻣﻦ
ﺭﻩﺷﻪﺑﺎ ﻟﻪﻗﻮﻭ ﭘﻮﯼ ﺷﮑﺎﻧﺪﻭﻭﻩ
ﺩﺍﺭﻭﻭ ﺑﻪﺭﺩ ﮐﺎﻭﻝ ﺑﻮﻭﻩ
ﺋﻪﺗﺮ ﮔﻪﻻ ﺑﻮ ﺯﻩﺭﺩ ﺑﻮﻭﻥ
ﮔﻮﻭﻝ ﺑﻮ ﻭﻩﺭﯾﻦ
ﺑﺎﺭﺍﻥ ﺑﻮ ﺑﺎﺭﯾﻦ ﻧﻪﻣﺎﻭﻩ
ﺑﻪﻫﺎﺭ ﻭ ﻫﺎﻭﯾﻦ ﺳﺎﻟﻬﺎﯾﻪ
ﻟﻪ ﺭﻭﮊﮊﻣﯿﺮﯼ ﺋﻪﻡ ﻭﻻﺗﻪ ﺳﺮﯾﺎﻭﻩ

مامۆستا قانـــــــــــێـــع

من کە ڕۆڵەی کوردەکانم تورک و تارم بۆ چیە؟
تا برای پشتیم ببێ یاری لە مارم بۆ چیە

تا کڵاشی بەن چنی ژێر مەحکەمی خۆم دەس بدا
قۆندەرەی تەسک و تروسک و لار و خوارم بۆ چیە

تا کتێبی وەسفی خاکی کوردستان ئینشا ببێ
وەسفی روکن‌ ‌ئاباد و نەهری روبادم بۆ چیە

شەربەتی هەرمێ لەت و دۆشاوی شۆکەم دەس کەوێ
ئارەق و تریاکی هەر وەک ژەهری مارم بۆ چیە

نەی کە شمشاڵە عەزیزم، سەد گرامافۆن ئەژی
سۆزی شمشاڵم ببێ من عوود و تارم بۆ چیه

ئاواتێك (عه‌بدوڵا په‌شێو)

 

توخوا گیانه كه م!
له گه ڵ به یان،
زوو
بمگه یه نه كۆشكی به رزی ئاره زوو

وه ك په یكه رێكی ده ستكردی خواییی
بمخه وه ژینی پر دڵنیایی
وەره به ر ده رگا،
به چاوی پڕ خه و
هه ر به پۆشاكی فریشته یی شه و
هه ناسه یه كی بۆن خوشی لێوان
بخشێنه به سه ر،
په ڕه ی گوڵی ژیان
به خه نده یه كی پاكی بێ گرێ
موچڕك ، دڵم ،
وه كوو دیل بگرێ
تا كپ كا، داخی شه وی درێژم
كه خرپه ی دڵم ،
بوت هه ڵئه ڕێژم

هه وڵیر
١٩٦٥ /٩/١

جەوری حەبیب (شیخ ره زای تاله بانی)

 

ئه‌مکوژێ حوکمه‌ ئه‌زانم به‌ خودا جەوری حه‌بیب
بەسە سا له ڕێی خودا ده‌س له يه‌خه‌م به‌رده ته‌بيب

تالعم نه‌حسه ده‌ترسم كه به ئازاری فيراق
بمرم و ڕۆژێ نه‌بێ ده‌وڵەتی وه‌سڵم به نه‌سيب

چاوی فه‌تتانی ئه‌تۆ ساحيره يا جادووگه‌ره
كه به یەک عيشوه ئه‌دا عابيدی سه‌د ساڵه فريب

تا له تۆ دووره‌ دڵی غه‌مزه‌ده ئه‌ی ڕاحه‌تی گيان
مه‌شريق و مه‌غريبه‌ ما به‌ينی له‌گه‌ڵ سه‌بر و شه‌كيب

بێ فه‌راز نابێ نه‌شيب، ئه‌م قسه ته‌حقيقه‌ بەڵام
من له ڕێی عه‌شقی تۆ نه‌مدی به خودا غه‌يری نه‌شيب

شێخ ده‌گۆڕێته‌وه‌ گه‌ر چاوی به زوڵفت بكه‌وێ
خيرقه‌وو سه‌بحه به زوننار و چه‌ليپا وو سه‌ليب

تاقه‌تم تاقە له ژێر باری خەمانا گوڵەکەم
بکه‌ ڕه‌حم به‌ دڵم چاکه‌ ته‌ره‌حوم به‌ غه‌ریب

شێخ ڕەزا تاڵبانی

ژیاننامه ی نالی

نالی ناوی خدرە بە عەرەبی: (خضر) (١٨٠٠-١٨٥٦) کوڕی ئەحمەدی شاوەیسی ئاڵی بەگی میکایلیە لە گوندی خاک و خۆڵ ، لە دەشتی شارەزوور ھاتوەتە دنیاوە. ھەر لە تەمەنی منداڵی نراوەتە بەر خوێندن لە حوجرە. لە سەرەتاوە وردەکتێبی فارسی و قورئانی خوێندووە، دواتر زانستەکانی تری قورئان و فەرموودە و سەرف و نەحو و کەلام، بەلاغە، و فەلەک و فیقھ و سیرەی خوێندووە. تا خوێندنی ئەمانەی تەواو کردووە و دواتر ئیجازەی عیلمی وەرگرتوو، لە چەندەھا شوێن وەک سنە و سابڵاخ و ھەڵەبجە و سلێمانی و لای چەندەھا مامۆستای باشی ئەو سەردەمەی خۆی خوێندویه‌تی. دوای تەواوبوونی خوێندنەکەی، نالی مەلایەکی باش و ڕۆشنبیرێکی گەورەی لێده‌رده‌چێت، بێجگە لە زاراوه‌ی ده‌یکی که‌ کوردی بووه‌ فارسی و تورکی و عەرەبیشی بە باشی زانیوە، تەنانەت شیعریشی پێ نووسیوون. ده‌کرێت بوترێت نالی شاعیر به‌ردی بناغه‌ و دامە‌‌‌زرێنە‌‌‌ری قوتابخانە‌‌‌ی شیعری بابان بووه‌ و یه‌کێک بووه‌ لە گەوە‌‌‌رە‌‌‌ترین شاعیرانی سۆرانی له‌ سه‌رده‌می خۆی و له‌ ئێستاشدا.

گورانی نه جمه غولامی

نەمردم من ئەگەر ئەمجارە بێ تۆ
نەچم، شەرط بێ، هەتا ئەم خوارە بێ تۆ

دەروونم خاڵییە، وەك نەی دەناڵێ
هەوارێکی چ پڕ هاوارە بێ تۆ!

بیناییم کوێرە، هەڵنایێ بە ڕووی کەس
موژەم یەك یەك دەڵێی بزمارە بێ تۆ

هەموو ئەعضایی ناڵینم دەناڵێ
سەراپام میثلی مۆسیقارە بێ تۆ

قەسەم بەو شەربەتی دیداری پاکەت
شەرابم عینی ژەهری مارە بێ تۆ

لە کن تۆ خار و خەس گوڵزارە بێ من
لە کن من خەرمانی گوڵ خارە بێ تۆ

لە کن من با وجوودی ناس و ئەجناس
کەسی تێدا نییە ئەم شارە بێ تۆ

هەتا تۆم ئاشنا بووی، ئاشنام بوون
ئەمێستا موو بە مووم ئەغیارە بێ تۆ

هەموو ڕۆژێ لەتاو هیجرانی ئەمساڵ
تەمەننای مردنی پێرارە بێ تۆ

لە حەسرەت سەروی قەددت چاوی 'نالی'
دوو جٶگە، بەڵکو دوو ڕووبارە بێ تۆ.

نالی

کە تۆی قیبلە، دەمت سا بێنە قوربان!
له‌ سه‌ر قوبله‌ دڵم مه‌شكێنه‌، قوربان

وەرە بنواڕە دوو دەستی حەناییم
حه‌نایی چی؟ هه‌موو خۆ خوێنه‌ قوربان!

شەقی کە، غەیری حوبیی تۆی تێدا بێ،
بە دەستی خۆت دڵم دەربێنە، قوربان

له‌ بۆ خه‌ڵقی خه‌ڵات به‌خشانی ماچه‌
خه‌ڵاتی من هه‌موو خۆ جوێنه‌، قوربان

فوتووری چاوەکانت نانوێنی،
بە 'نالی' فیتنە بەس بنوێنە قوربان!.

نالی

حــــه‌ناییی کـــردووه‌ پـــه‌نــجـه‌ی بــه‌ خــوێناوی دڵـــی زارم
ئه‌مه‌ ڕه‌نگه‌ شه‌هــاده‌ت بێ که‌ کـــوشته‌ی ده‌ستی دڵـدارم

گــوتم: ئایــا بـــه‌ زاری خۆت ده‌پرســی حــاڵـی زاری مــن ؟
بــرۆی هێنایه‌ یه‌ک، وه‌ک شــکڵی (لا) یه‌عنی که‌ بـــێزارم

عه‌جه‌ب ئه‌ستێره‌ شه‌و هه‌ڵدێ له‌ ترسی خوسره‌وی خـاوه‌ر
به‌ ڕووی تـــۆم دیده‌ هـــه‌ڵنایێ شــه‌و و ڕۆژ، ئــه‌رچی بێـدارم

طه‌بیبی من ده‌بـــێ ده‌خڵی هه‌بـێ، صـاحیب ئیشاره‌ت بــێ
مـه‌گـــه‌‌ر چـــاوت بزانێ من له‌به‌ر چی مـــه‌ست و بیـمـارم !

به‌ سه‌روم وت که‌ ڕاسته‌ سه‌رکه‌ش و به‌رزی، که‌چی له‌رزی:
کـــه‌ فه‌رقیشم بــگاته‌ ئـــاسمان بـــه‌نده‌ی قـــه‌دی یـــارم‌ !

له‌ شیرینیی ئه‌تۆ، ئه‌ی خوسره‌وی تــه‌ختی زه‌مین، ڕه‌نــگه‌
بـــــگـاتـــه‌ ئـــاسمانــــی بێسـتــوون فه‌رهـــادی هـــاوارم

برۆت باڵی هوما سایه‌ی ‌ سـه‌ری سوڵطانی حـــوسنت بــوو
خه‌طت هات و وتی: من ناسیخی طـــوغــرایــی خـــونــــکارم

سه‌راپـــا هـــه‌روه‌کـــوو حــــه‌ڵقـه‌ی زرێ په‌روێزه‌یی خــوێنم
بــــه‌ یــه‌ک یـــه‌ک تیری مـــوژگـــــانی زرێ دۆزت بـــریندارم

حـــه‌مایێل کــه‌ ده‌مــی تێغت له‌ حه‌ڵقه‌ی گه‌ردنی (( نــالی))
مـــه‌گـــه‌ر تێـراو ببم بـــه‌و ڕه‌نـــگه‌، تینووی ســـاعیدی یارم.

هیوا (شێرکۆ بێکەس)

هیواکانم
ﻭﻩ ﮎ ﭼﻨﺎﺭﻥ،
ﺑاڵا ﺩﻩ ﮐﻪ ﻥ ...
ﺑﻪڵاﻡ ,
ﻫﯿﭽﯿﺎﻥ ﺑﻪ ﺭ ﻧﺎﮔﺮﻥ ...
ﺩﻩ ڵێم ﺋﻪ ﻣﺴﺎڵ،
ﻧﻪ ﻭﺭۆﺯﺍﻧﻪ
ﺗﻪ ﻭﺭﯾﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﯾﺎﺭﯼ ﺑۆ ﺑﻪ ﺭﻡ ...
ﺑﯿﺎﻧﺒڕﻡ
ﺋﻪ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﻧﻪ ﯼ ﻟﻪ ﺑﺎڵاﯼ ﺧۆﻡ ﺑﻪ ﺭﺯﺗﺮﻥ

فروغ فەرخزاد

گەر لە بیری کەسێکداین
ئەوە هونەری ئەوە،
نەک هونەری ئێمە...!
چ خۆشە،
کەسێکمان خۆش بوێ
نەک بۆ پێداویستی...
نەک لە بەر ناچاری...
نەک لە بەر تەنیایی...
تەنیا،
لە بەر ئەوەی شایانیەتی.

 

 

ژماردن (شێرکۆ بێکەس)


ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺗﻮﺍﻧﯿﺖ ، ﯾﻪﻛﻪ ﯾﻪﻛﻪ
ﮔﻪڵاﯼ ﺋﻪﻭ ﺑﺎﺧﻪ ﺑﮋمێرﯼ !

ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺗﻮﺍﻧﯿﺖ ﻫﻪﺭﭼﯽ ﻣﺎﺳﯽ
ﮔﭽﻜﻪ ﻭ ﮔﻪﻭﺭﻩﯼ
ﺋﻪﻭ ڕﻭﻭﺑﺎﺭﻩﯼ ﺑﻪ ﺑﻪﺭﺩﻩﻣﺘﺎ تێئەﭘﻪڕێ
ڕﯾﺰ ﮊمێر ﻛﻪﯼ !

ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺗﻮﺍﻧﯿﺖ ﻟﻪ ﻭﻩﺭﺯﯼ کۆﭼﯽ ﺑﺎڵندﻩﯼ
ﺑﻪﺭﻩﻭﮊﻭﻭﺭ ﻭ ، ﺑﻪﺭﻩﻭﺧﻮﺍﺭﺩﺍ
ﺑﻪﺭﻩﻭﺧﻮﺍﺭ ﻭ ، ﺑﻪﺭﻩﻭﮊﻭﻭﺭﺩﺍ
ﯾﻪﻛﻪ ﯾﻪﻛﻪ
ﻣﻪﻝ ﻭ ﺑﺎڵندﻩ ﺑﮋمێرﯼ !

ﺋﻪﻭﺍ ﻣﻨﯿﺶ ﺑﻪڵێن ﺋﻪﺩﻩﻡ
ﯾﻪﻛﻪ ﯾﻪﻛﻪ
ﻫﻪﺭﭼﯽ ﻗﻮﺭﺑﺎﻧﯽ ﺋﻪﻡ ﺧﺎﻛﯽ ،
ﻛﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻧﻪ ﺷﯿﺮﯾﻨﻪﯾﻪ
بۆﺕ ﺑﮋمێرﻡ !